url : http://www.ellopos.gr/greeks/default.asp
Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ τοῦ Ἀντίλοχου, ὅτι ὁ Πάτροκλος κεῖται νεκρός, σήμαινε ἐπίσης τὴν εἴσοδο τοῦ Ἀχιλλέα στὸν πόλεμο καὶ τὴν ἧττα τῶν Τρώων — ἀλλὰ αὐτὸ ἦταν δευτερεῦον: ὁ Ἀντίλοχος ἔφερε πράγματι θλιβερὴ ἀγγελία.[110] Δὲν ἦταν ἀναγκαῖος ὁ θάνατος αὐτὸς γιὰ νὰ κερδηθεῖ ὁ πόλεμος, ἦταν μόνο ἀναγκαία συνέπεια τῆς μή ἀναγκαίας ἄρνησης τοῦ Ἀχιλλέα νὰ πολεμήσει. Ἐπιλέγοντας τὴν ὀργὴ τοῦ Ἀχιλλέα ὁ Ὅμηρος ἀναγνώριζε τὴν ἀπόλυτη ἐλευθερία στὰ θεμέλια τῆς ἀνθρώπινης πράξης καὶ τῆς ἴδιας τῆς ἀποτυχίας της.[111] Στὸν Ὅμηρο ὁ Ἕλληνας καταλάβαινε τὸν ἑαυτό του ὡς ἀπίστευτα ἐλεύθερο, κι ἐπάνω στὴν τρομερὴ αὐτὴ ἐλευθερία, οἰκοδομήθηκε ἡ πολιτικὴ ἐλευθερία, ἡ ἐλευθερία στὴν συζήτηση τῶν κοινωνικῶν προβλημάτων, ἡ νίκη στὴν ὁποία φέρει δόξα μεγαλύτερη ἀπὸ τὴν νίκη στὸν πόλεμο,[112] καὶ τέλος ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου νὰ φέρει τὰ πάντα στὴν διερώτηση.
ΣΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ καὶ τὴν διάκριση ἐποχῶν τῆς ἱστορίας, ἡ ὁποία ἀντιστοιχεῖ σὲ διάκριση ἀνθρωπίνων γενεῶν στὸν βαθμὸ τῆς ἀπομάκρυνσής τους ἀπὸ τὴν θεία ζωή, ἀνάγεται ἴσως ἡ πρώτη ρητὴ μέσα στὴν ἑλληνικὴ σκέψη ἀναγνώριση ἀρχαίας πτώσης, καὶ αὐτὴ συμβολίζοντας ὁρίζοντες τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης, δηλαδὴ ἀνοιχτὴ στὴν μεταστροφή της. Ὁ Πλάτων γράφει ὅτι “δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ χαθεῖ τὸ κακό ... ἀλλὰ οὔτε καὶ νὰ ἔχει τὴν διαμονή του ἀνάμεσα στοὺς θεούς. Ἀναγκαῖα λοιπὸν περιπλανιέται στὴν θνητὴ φύση καὶ σ’ αὐτὸν ἐδῶ τὸν τόπο”.[113]
[110] Ὁ Ἀντίλοχος ἦταν τὸ πρόσωπο ποὺ ἀγαποῦσε περισσότερο ὁ Ἀχιλλέας μετὰ τὸν Πάτροκλο, γι’ αὐτὸ ἀποφασίστηκε νὰ τοῦ ἀνακοινώσει αὐτὸς τὴν θλιβερὴ εἴδηση. “Γιὸς τοῦ Νέστορα καὶ τῆς Εὐρυδίκης ... ὡραῖος, γενναῖος καὶ ἀγαπητὸς στοὺς ἀνθρώπους καὶ τοὺς θεούς, προπάντων στὸν Δία καὶ τὸν Ποσειδῶνα ... Τὸν ἀποκάλεσαν φιλοπάτωρα, γιατὶ τὸν σκότωσε ὁ Μέμνονας, γιὸς τῆς Ἠοῦς, σὲ μία μάχη στὴν ὁποία ἔσωσε τὴν ζωὴ τοῦ πατέρα του. Θρηνήθηκε ἀπὸ ὅλο τὸν στρατὸ ὡς φιλόστοργος γιός, καὶ τάφηκε στὸν μέχρι σήμερα σωζόμενο μεγάλο τεχνητὸ λόφο τοῦ Σιγείου, κοντὰ στὸν τάφο τοῦ Ἀχιλλέα καὶ τοῦ Πάτροκλου. Στὸν Ἅδη βρισκόταν στὸν ἀσφοδελὸ λειμῶνα μαζὶ μὲ τὸν Ἀχιλλέα, τὸν Πάτροκλο καὶ τὸν Αἴαντα. Στοὺς τέσσερεις αὐτοὺς ἥρωες οἱ κάτοικοι τοῦ Ἴλιου προσέφεραν ἐναγίσματα ὣς τοὺς χρόνους τοῦ Στράβωνος [1ος αἰ. π.Χ].” (Β. Καλαϊτζάκης, εἰς ΘΗΕ, τ. 2, στ. 869· πρβλ. τὸν ἕκτο Πυθιόνικο τοῦ Πίνδαρου, στ. 28 κ.ἑ.).
[111] Ὁμοίως ἡ Παλαιὰ Διαθήκη, μὲ τὸ πρόταγμα τῆς προπατορικῆς ‘ἐξεγέρσεως’ ἀπέναντι στὸν ἴδιο τὸν Θεό. Ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι ἐλλείψει συνειδήσεως ἰσοθεΐας τοῦ ἀνθρώπου, τὸ πρόταγμα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἐνίσχυε μᾶλλον βιώματα ἐνοχῆς ἀντὶ ἐλευθερίας, ἀπ’ ὅπου καὶ ροπὴ στὴν σύμβαση ἀντὶ τῆς φιλίας, ὥστε ἐπίσης στὴν πειθαρχία ἀντὶ τῆς φιλοσοφίας. Εἶναι χαρακτηριστικὸ ὅτι τὶς προϋποθέσεις καὶ συνέπειες τῆς κατ’ Εἰκόνα Θεοῦ δημιουργίας τοῦ ἀνθρώπου δὲν θὰ συναγάγει παρὰ μόνο ἡ περίοδος τῆς Καινῆς Διαθήκης.
[112] Βλ. π.χ. στὴν Ἰλιάδα Α 490-1.
[113] Θεαίτητος 176a κ.ἑ. Πρβλ. τὸν Φαίδωνα 107e-108c, καὶ Πλωτίνου, Ἐννεάδες 1, κεφ. 6, ἑν. 6.
Προηγούμενη - Ἑπόμενη Ἑνότητα >>