Φίλοι καὶ ἐχθροὶ τοῦ Πνεύματος   (ἀποσπάσματα) 

Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ δὲν εἶναι ἀγώνισμα πρωτοτυπίας. Ἀντίθετα, ἤδη ἀπὸ τὴν ἀποστολικὴ περίοδο οἱ Πατέρες βεβαιώνουν γιὰ κάτι ποὺ μερικὲς φορὲς λησμονεῖται, ὅτι σὲ διάφορους βαθμοὺς τὸ Πνεῦμα ζωοποιεῖ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους καὶ ὅλες τὶς πολιτισμικὲς παραδόσεις. Οἱ βαθμοὶ σημαίνουν πὼς δὲν εἶναι ‘ὅλα τὸ ἴδιο’, “ἡ πνευματικότητα τοῦ καθενὸς δὲν εἶναι κάτι ἀφηρημένο, ὁμοιόμορφο”, θυμίζει ὁ Στανιλοάε, “ἀλλὰ φέρει τὰ ἰδιαίτερα σημάδια τοῦ χαρακτῆρα καὶ τῶν διαφοροποιημένων προσωπικῶν περιστάσεων”,[66] ὥστε ἐπιβάλλεται νὰ προσεγγίζει κανεὶς τὶς παραδόσεις μέσα σὲ κάθε λεπτομέρειά τους γιὰ νὰ μήν ἰσοπεδώνει καὶ ὁδηγεῖται σὲ συνονθύλευμα ἢ μάταιους σκανδαλισμούς.[67]

Τὸ αἴτημα αὐτὸ δὲν ἐνδιαφέρει μόνο τὴν ἱστορικοφιλολογικὴ ἀκρίβεια, ἀλλὰ κυρίως τὸν ἴδιο τὸν βίο μας, ἐφόσον στὸν ἀσήμαντο βίο τὸ πολὺ νὰ ὑπάρχει μιὰ συντροφικότητα, ὅσο οἱ συνθῆκες εὐνοοῦν σύμπτωση συμφερόντων καὶ ἐν γένει μιὰ ἀμοιβαία αὑτοϊκανοποίηση, ἀλλὰ πάντα χωρὶς τὴν προοπτικὴ οὐσιαστικότερης ἐπαφῆς, χωρὶς δυνατότητα νὰ μεγαλώνει καὶ νὰ βαθαίνει ἡ σχέση. Ὅμως ἂν ἡ φιλία δὲν μεγαλώνει, τότε μικραίνει, ὥστε χάνεται καὶ ὅση ὑπάρχει. Ἑπομένως ἀπειλεῖται ἀκόμα καὶ ἡ ἀγελαία εἰρήνη, τὴν ὁποία νομίζουν οἱ ἀφελεῖς ὅτι προστατεύει ἡ πολτοποίηση τῶν παραδόσεων. “Γιὰ νὰ εἶσαι κοσμοπολίτης πρέπει πρῶτα νὰ γίνεις Ἕλληνας”, ἔλεγε ὁ Τσαρούχης,[68] γιατὶ ἂν δὲν ἔχεις ἑαυτό, δὲν ἔχεις μὲ τί νὰ προσλάβεις καὶ τί νὰ προσφέρεις. Τὸ νὰ ζοῦμε ὅλοι σὲ ἕνα τεράστιο ἀπρόσωπο δωμάτιο δὲν εἶναι μεγαλύτερη κοινωνικότητα, ἀλλὰ μικρότερη καὶ χειρότερη. Δὲν σημαίνει εὐρύτερο πολιτισμὸ ἀλλὰ τὸ τέλος τῆς ἴδιας τῆς δυνατότητας νὰ ὑπάρξει ὁποιοσδήποτε πολιτισμός.

[66] Δημήτριος Στανιλοάε, Εἰσαγωγὴ καὶ σχόλια εἰς Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ ἐρωτήματα φιλοσοφικὰ καὶ θεολογικά, μτφρ. Ἄννη Σακαλῆ, Ἀθήνα 1990², σελ. 41-42.

[67] Εἴτε περιέχοντας δόλο εἴτε εἰλικρινεῖς, εἶναι πάντως βλακώδεις οἱ ἀποφάνσεις ποὺ ζητοῦν νὰ ἐξισώσουν τὸν χριστιανισμὸ μὲ μηδαμινὲς καὶ ἐξαφανισμένες θρησκεῖες ἢ καὶ ψευδοθρησκεῖες, οἱ ὁποῖες μίλησαν ἢ ὑποτίθεται ὅτι μίλησαν γιὰ κάποιο εἶδος θεανθρώπου. Ἂν ἐνδιαφέρει νὰ κρατήσουμε κάποια σοβαρότητα, ἐπιβάλλεται προσοχὴ σὲ ὁλόκληρη τὴν ἱστορικὴ πορεία, τοὺς θεσμούς, τὰ κείμενα, τὰ πρόσωπα, τὶς εὐρύτερες πολιτισμικὲς ἐπιπτώσεις καὶ σὲ κάθε στοιχεῖο τῆς συστάσεως, φύσεως καὶ διαδρομῆς τῶν διαφόρων θρησκειῶν, προσοχὴ στὴν ὅλη δύναμη, ἰσχὺ καὶ ποιότητά τους, ὥστε νὰ συγκρίνουμε τὰ πράγματι συγκρίσιμα καὶ νὰ σεβόμαστε τὰ μεγέθη.

[68] Παραθέτει ὁ Γιανναρᾶς, Παιδεία καὶ γλῶσσα, Ἀθήνα 2001³, σ. 121.

Περιεχόμενα

Προηγούμενη - Ἑπόμενη Ἑνότητα  >>