url : http://www.ellopos.gr/greeks/default.asp
Οἱ ἑλληνικοὶ θεοί (ἀποσπάσματα)
Η ΙΛΙΑΔΑ ἀρχίζει μὲ ἐπίκληση στὴν Θεά, νὰ ψάλει ἡ ἴδια τὴν ὀργὴ τοῦ Ἀχιλλέα τὴν ὀλέθρια, ποὺ ἔφερε στοὺς ἀνθρώπους πόνο, ἔστειλε γενναῖες ψυχὲς στὸν ἅδη καὶ πέταξε τὰ κορμιά τους στὰ σκυλιὰ καὶ τὰ ὄρνεα — ἐκπληρώνοντας τὸ θεῖο θέλημα.[75] Χωρὶς νὰ θεοδικήσει, τιμῶντας ἀπόλυτα τὴν ἀνθρώπινη ζωή, πνευματικὴ καὶ σωματική, ὁ Ὅμηρος ἀναγνωρίζει τὴν θεία βουλὴ πέρα ἀπὸ τὸ καλὸ καὶ τὸ κακό. Μέσα στὴν ἀπόλυτη ὑπεροχή Της (αἰεὶ κρείσσων),[76] ἐξίσου ἀπόλυτη μὲ τὴν ἀξία τοῦ ἀνθρώπου, ἡ θεία βουλὴ μοιράζεται τὴν ὀργὴ τοῦ Ἀχιλλέα, ὥστε ὅλη ἡ συμφορὰ ἔχει τὸν κορμὸ καὶ τὰ κλαδιά της στὸ ἀνθρώπινο πάθος, καὶ ἔχει τὸν καρπό της ἀσύλληπτο, ὁπότε καὶ μπορεῖ νὰ ψαλεῖ μόνο ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν Θεά.
Ἡ μοιρασιὰ τοῦ πάθους, ὅπως ὅλες οἱ ἄλλες μοιρασιές, κάνει τοὺς Ὀλύμπιους νὰ θυμίζουν ἀνθρώπινη οἰκογένεια, ὑψωνόμενη βαθμιαῖα, ἀπὸ τὸ ἐλάχιστα διάφορο —ὅταν π.χ. συναγωνίζονται μεταξύ τους—, ὣς τὸ ἐξόχως διάφορο τῆς ἀθανασίας —ἡ ὁποία δὲν παύει νὰ συνιστᾶ ἀνθρώπινη ἀξία καὶ ἐπιθυμία[77]—, κι ἀπὸ ἐκεῖ στὸ τελείως ἀπερινόητο τοῦ θείου θελήματος. Ἐπειδὴ τέλος ὑπῆρχε τὸ ἀπερινόητο καὶ ὁρατὴ ἔμενε ἡ σύγκριση βαθμοῦ μεταξὺ κοινῶν πάντως δυνάμεων καὶ ἐπιθυμιῶν, ἡ πίστη σήμαινε ἄπειρη κίνηση καὶ προκοπή: “οἱ ἑλληνικοὶ θεοὶ συνιστοῦν ἕνα κόσμο μορφῶν, ποὺ εἶναι μοναδικός, ἀπέραντος καὶ θαυμαστὰ φωτεινός. Σ’ αὐτόν, ὅ,τι ὑπάρχει, ὅ,τι ἀναμένει ὁ ἄνθρωπος, καλὸ ἢ κακό, ὅ,τι μποροῦν οἱ ἄνθρωποι νὰ γίνουν — ὅλα αὐτὰ μᾶς ἐμπεριέχουν μὲ τὰ θεοτικὰ σύμβολα”.[78]
Μή ἔχοντας βέβαιη θέση στὸ πρόσωπο τῆς θεότητας ἢ τοῦ ἀνθρώπου καὶ ὀλισθαίνοντας μεταξὺ τῶν δύο —ἡ σοφία, ἡ ἀγαθότητα, ἡ ἀνδρεία, ἡ ὀργὴ ἀκόμα— δὲν μποροῦσαν νὰ ταυτιστοῦν πλήρως μὲ συγκεκριμμένο πρόσωπο — ἀντιθέτως: “ὀδυνηρό, Θεά, ἐσένα νὰ γνωρίσει θνητὸς ποὺ σὲ συνάντησε / κι ἂς εἶναι πολὺ σοφός· γιατὶ στὰ πάντα ἀλλάζεις τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό σου”, ὁμολογεῖ ὁ Ὀδυσσέας.[79]
[75] “Μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος οὐλομένην͵ ἣ μυρί’ Ἀχαιοῖς ἄλγε’ ἔθηκε͵ πολλὰς δ’ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν ἡρώων͵ αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν οἰωνοῖσί τε πᾶσι͵ Διὸς δ’ ἐτελείετο βουλή͵ ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε Ἀτρεΐδης τε ἄναξ ἀνδρῶν καὶ δῖος Ἀχιλλεύς” (Α 1-7).
[76] Ἰλιάδα Ρ 176· πρβλ. Ἡσιόδου, Θεογονία, στ. 1002.
[77] Πρβλ. τὴν Ἀρέντ, Ἡ ἀνθρώπινη κατάσταση, ὅ.π., σελ. 32-37.
[78] Γιάσπερς, Μαθήματα φιλοσοφίας, μτφρ. Χρ. Μαλεβίτσης, Ἀθήνα 1978, σ. 155.
[79] Ὀδύσσεια ν 312-3· πρβλ. τὸν Γρηγόριο Νύσσης, Κατὰ Εὐνομίου, βιβλ. 3, κεφ. 4, ἑν. 30, καὶ Ἔκκαρτ, Ὁμιλία 63, DW III, σ. 78.
Προηγούμενη - Ἑπόμενη Ἑνότητα >>