ΤΟ ΒΙΟ-ΜΗΧΑΝΙΚΟ ΠΡΟΤΑΓΜΑ
Ἀκόμα καὶ ἡ ἐρωτικὴ συνείδηση, ἂν καὶ προϋποτίθεται, ὅμως δὲν ἀρκεῖ, ὅσο ἔχει τὸν Λόγο “σὲ [ἀρκετὰ] ἄμεση σχέση μὲ τὶς θεῖες δυνάμεις τοῦ κόσμου”,[17] ὥστε νὰ μή διακρίνεται ὁ ἴδιος ὁ Λόγος. “Ἁμαρτία ἡ ἀπουσία ἀπὸ τὸ παρόν”,[18] ἔλεγε ὁ Ἡράκλειτος,[19] καὶ μέσα στὸ μηδὲν κάθε ζωντανὴ παρουσία καὶ ὁμολογία ἀργὰ ἢ γρήγορα διαβάλλεται, ἐκτὸς ἂν περισυλλέγει ὁ ἴδιος ὁ Λόγος: “ἂν λοιπὸν σᾶς ἐλευθερώσει ὁ Υἱός, θὰ εἴσαστε πραγματικὰ ἐλεύθεροι”.[20]
Ὁ Καβάσιλας ἐξηγεῖ ὅτι “ὁ γάμος δὲν μπορεῖ νὰ ἑνώσει μεταξύ τους ὅσους νυμφεύονται, ἔτσι ποὺ νὰ ὑπάρχει καὶ νὰ ζεῖ ὁ ἕνας μέσα στὸν ἄλλο, πρᾶγμα ποὺ συμβαίνει ἀκριβῶς μὲ τὸν Χριστὸ καὶ τὴν Ἐκκλησία· γι' αὐτὸ ὁ θεῖος Ἀπόστολος, ὅταν εἶπε γιὰ τὸν γάμο ‘Τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστί’, πρόσθεσε· ‘Λέγω δὲ εἰς Χριστὸν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν’, δείχνοντας μ' αὐτό, ὅτι θαυμάζει ὄχι τὸν κοινὸ γάμο, ἀλλὰ τὸν γάμο Χριστοῦ καὶ Ἐκκλησίας.
“Τὰ μέλη, πάλι, εἶναι ἑνωμένα μὲ τὸ κεφάλι καὶ ζοῦν χάρη σ' αὐτὴ τὴν ἕνωση, κι ἂν χωριστοῦν πεθαίνουν. Φαίνεται ὅμως ὅτι τὰ μέλη τῶν Ἁγίων εἶναι περισσότερο ἑνωμένα μὲ τὸν Χριστὸ παρὰ μὲ τὸ κεφάλι τους, καὶ ζοῦν περισσότερο χάρη σ' Ἐκεῖνον παρὰ χάρη στὴν ἕνωσή τους μ' αὐτό. Καὶ τὸ ἀποδεικνύουν οἱ μακάριοι Μάρτυρες, ποὺ ὑπέμειναν τὸ πρῶτο μὲ εὐχαρίστηση, τὸ ἄλλο ὅμως δὲν ἀνέχθηκαν οὔτε νὰ τ' ἀκούσουν· καὶ ἀποχωρίστηκαν μὲ ἀγαλλίαση καί τὸ κεφάλι καί τὰ μέλη τους, ἀλλ' ἀπὸ τὸν Χριστὸ οὔτε μὲ μιὰ λέξη τους δὲν μπόρεσαν νὰ χωριστοῦν”.[21]