ΤΟ ΒΙΟ-ΜΗΧΑΝΙΚΟ ΠΡΟΤΑΓΜΑ
Ο ΜΑΝΟΥΗΛ Παλαιολόγος ἔλεγε στὸ παιδί του ὅτι “κανείς δὲν βρίσκεται σὲ ἀπόγνωση, παρὰ μόνο ὅποιος νομίζει ὅτι τοῦ ταιριάζει νὰ βρίσκεται σὲ ἀπόγνωση”.[110] Ἡ ἀνώτερη ἀνάμεσα στὶς δυτικόστροφες ἡγεσίες τῆς Ρωσίας, ἐκείνη ποὺ δὲν προέτασσε ὠμὴ δύναμη ἀλλὰ θαύμαζε τὸν Βασίλη Μπουσλάγιεφ καὶ τοὺς ἥρωες τοῦ Κιέβου, ζήτησε τὴ λογιστικὴ πειθαρχία ὡς ὄργανο ἀντίστασης στὴ διάλυση τῆς ψυχῆς, ὅταν ἡ ψυχὴ ζεῖ ὡς ἐὰν ὁ Θεὸς εἶχε χαθεῖ καὶ τὴν εἶχε ἐγκαταλείψει. Νομίζοντας πὼς ἡ αὐταπάτη καὶ ἡ ἀπόγνωση εἶναι λογιστικὸ καὶ πειθαρχικὸ πρόβλημα, αὐτό κυρίως προσπάθησε νὰ θεραπεύει μὲ τὸν λατινόφωνο μηχανολογισμό, δηλαδὴ μὲ ‘πνευματικὸ’ κνοῦτο. Ἡ ἀπουσία μιᾶς πειθαρχίας τὴν ἔκανε νὰ νοιώθει ὑστέρηση, ἀπουσία γιὰ τὴν ὁποία ὁ Ντοστογιέφσκυ ἔλεγε, “ὄχι παραλογισμός, ἀλλὰ ἔλλειψη λογικοῦ”.[111]
“Ἐμεῖς οἱ Ρῶσοι εἴμαστε, ὅπως εἶναι γνωστό, ἀνίκανοι νὰ μισήσουμε γιὰ πολὺ καιρό. Κι' αὐτὸ τὸ χαρακτηριστικὸ τὸ περιφρονήσαμε γιὰ πολὺ καιρὸ καὶ μὲ περίεργο τρόπο στὸν τόπο μας. Οἱ Ρῶσοι δὲν ξέρουν νὰ μισοῦν οὔτε στὰ σοβαρὰ οὔτε γιὰ πολὺ καιρό, ὄχι μονάχα τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ τὰ βίτσια, τὰ σκοτάδια τῆς βαρβαρότητας, τὸν δεσποτισμό, τὸν σκοταδισμὸ καὶ ὅλες τὶς μορφὲς τοῦ ἀντιδραστικοῦ πνεύματος”.[112]
Τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ λατινικὰ βρίσκονται στὰ θεμέλια τῶν δυτικῶν γλωσσῶν, δηλαδὴ τῶν βιολογικὰ ἰσχυρῶν σήμερα λαῶν, ἴσως ἀποδεικνύει ὅτι ἀκόμα καὶ ἡ μερίδα αὐτὴ τῆς ρωσικῆς διανόησης κατὰ βάθος εἶχε πρόταγμα ὠμῆς δύναμης, συμπέρασμα ποὺ ἐνισχύει ἀκριβῶς ἡ παραδοσιακότητά της, δηλαδὴ ὅτι κατέληγε ἐκεῖ μολονότι γιὰ τὴ μερίδα αὐτὴ περισσότερο ἀπὸ ἄλλες, τὸ ρωσικὸ παρελθὸν ἦταν ἑνωμένο μὲ τὸ Βυζάντιο καὶ συνειδητὰ ἀντιλατινικό. Προσπερνῶ τὴν πιθανότητα αὐτή, ὥστε νὰ σκεφτοῦμε τὴν περίπτωση τῆς ‘καλῆς προαίρεσης’.