ΤΟ ΒΙΟ-ΜΗΧΑΝΙΚΟ ΠΡΟΤΑΓΜΑ
ΣΤΟΝ ΒΑΘΜΟ ποὺ ἡ ‘ἐπιστήμη’ καὶ ἡ τεχνικὴ παίρνουν τὴ θέση καρδιᾶς, ἡ φιλοσοφία ἐξ ὁρισμοῦ ἀποκλείεται, καὶ ἡ γνώση καταντάει ὑποσύνολα παντοτινὰ ἀνύπαρκτου καὶ οὕτως ἢ ἄλλως θανατηφόρου ‘συνόλου’ πληροφοριῶν, μέθοδοι συνεχοῦς αὐξήσεως καὶ ἐργαλειοποιήσεως πληροφοριῶν, συνεχῶς καὶ οὐσιωδῶς ἀτέλεστη ἔρευνα. Γι' αὐτὸ παραξενεύει ἡ ἀπόφαση μερικῶν ἱερωμένων νὰ σπουδάζουν ψυχολογία γιὰ νὰ συμπαρασταθοῦν. Ὁ γέρων Παΐσιος λέει γι' αὐτοὺς ὅτι “δὲν εἶναι καλὰ πνευματικά...
“Τὸ πᾶν εἶναι ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ, καὶ τὴν ψυχὴ μπορεῖ [ἐνδέχεται] νὰ τὴν βοηθήσει μόνο χαριτωμένος Πνευματικός, μὲ [ζωντανὴ] πίστη, ποὺ ἀγαπάει τὴν ψυχὴ καὶ τὴν πονάει, γιατὶ γνωρίζει τὴ μεγάλη της ἀξία...”[111]
Κύριο ἐρώτημα: εἶναι ἡ μοντέρνα ψυχολογία ὅ,τι δηλώνει τὸ ὄνομά της; Διδάσκει τὸν λόγο τῆς ψυχῆς, καὶ ἂν ναί, μὲ ποιές προϋποθέσεις θὰ μποροῦσε νὰ τὴν χρησιμοποιήσει ὁ ἱερωμένος; Τὸ ἐρώτημα δὲν τίθεται ἐν κενῷ, δηλαδὴ κωφεύοντας στὸ γεγονὸς ὅτι οἱ ψυχαναλυτικὲς ‘κοινωνίες’ μας δὲν ἔχουν ἀποδειχτεῖ πιὸ ὑψηλές, οὔτε κἂν ἡ πρωτοφανὴς ψυχικὴ ἐρήμωση καὶ ἀπελπισία δὲν ἔχει μειωθεῖ,[112] ἐνῶ ἀντίθετα, χωρὶς ψυχανάλυση καὶ χωρὶς “τὴ γεμάτη σιγουριὰ ἀνθρώπινη ἀτμόσφαιρα τοῦ ἐργοστασίου καὶ τοῦ κινηματογράφου”,[113] Ἀρχαῖοι καὶ Βυζαντινοὶ κράταγαν σαφῶς μεγαλύτερη ὑγεία, καὶ τὸ ἴδιο ἐμεῖς σήμερα, στὸν βαθμὸ ποὺ δὲν προχώρησε ὁ ἐκδυτικισμός. Ἡ ἴδια ἡ ἀσκητική μας παράδοση, ὅπως ἀκόμη συνεχίζεται, λειτουργεῖ χωρὶς γνώση τῆς μοντέρνας ψυχολογίας.