ΤΟ ΒΙΟ-ΜΗΧΑΝΙΚΟ ΠΡΟΤΑΓΜΑ
“Η ΚΑΤΗΓΟΡΙΚΗ διάρθρωση τῆς δυτικῆς σκέψης παίζει ρόλο ἑνὸς παραπετάσματος ἀνάμεσα στὸν νοῦ καὶ τὴν πραγματικότητα”,[170] τόσο πιὸ σκοτεινοῦ, ὅσο δὲν ἀναγνωρίστηκε ζωντανὴ πραγματικότητα. Ἡ διάβρωση τῆς Ἐκκλησίας ἕπεται ἀλλὰ καὶ προηγεῖται. Ὁλόκληρη ἡ μυστικὴ σκέψη, τὸ ἴδιο τὸ καλύτερο τῆς δυτικῆς μας πλευρᾶς πετάχτηκε στὸ περιθώριο, ἡ ἐκκλησιαστική του διάσταση μειώθηκε σὲ βαθμὸ παραμορφώσεως, ἐνῶ ἡ ἴδια ἡ ‘Ἐκκλησία’ προχωροῦσε ἀπὸ πτώση σὲ πιὸ φρικτὴ πτώση.
Ὅ,τι κυρίως ἐνδιαφέρει ἀκόμη καὶ ὅποιον ἔχει πολιτική ἀγωνία γιὰ τὴ μοῖρα ἑνὸς χριστιανικοῦ ἢ πρώην χριστιανικοῦ λαοῦ, εἶναι ἡ Ἐκκλησία, στὸν βαθμὸ ποὺ ἡ Ἐκκλησία εἶναι πραγματική, ὥστε κρατάει δυνατότητα νὰ ἀναπτύσσει τρόπους κατάλληλους νὰ ἀγκαλιάζουν τὸν λαὸ μὲ στοργὴ καὶ νὰ τὸν μυοῦν στὴν ἀλήθεια. Ἡ Ἐκκλησία δὲν εἶναι ἀπρόσωπος μηχανισμός, “ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὁ διάλογος τοῦ Θεοῦ μὲ τοὺς πιστοὺς διὰ τοῦ Χριστοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι… εἶναι ὁ Χριστὸς ἑνωμένος ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι μὲ ὅσους πιστεύουν· πάνω τους ἐπεκτάθηκε καὶ μ' αὐτοὺς ἐπεκτείνεται ἡ ἐνέργειά Του”.[171]
Ὁ πάπας ἔκανε τὸ ‘σφάλμα’ νὰ θεωρήσει τὴ μυστικὴ σκέψη ὄχι ὡς αὐτὸ ποὺ εἶναι, δηλαδὴ σκέψη κάθε χριστιανοῦ ὡς τέτοιου, ἀλλὰ ἐξαίρεση, ἐπικίνδυνη ἀκόμη, στὸν βαθμὸ ποὺ φαινόταν νὰ ἀντιμάχεται τὴ μαγομηχανικὴ τῆς Ἐκκλησίας. Μέχρι σήμερα, ἡ δυτική μας πλευρὰ πολὺ ἀπέχει ἀπὸ τὴν ἐγκατάλειψη τῆς φρικτῆς πλάνης, ὅτι ὁ μυστικὸς εἶναι “περισσότερο ἀπὸ ἄνθρωπος”, πλάνης πιὸ φρικτῆς ἀπὸ κάθε πλάνη (ὡς μετατροπῆς τῶν πάντων σὲ πλάνη), ὅτι “ἀπὸ τὴν οὐσία του τὴν ἴδια ὁ ἀληθινὸς μυστικισμὸς εἶναι ἐξαίρεση”.[172]
“Ὅλη ἡ πρόνοια καὶ οἰκονομία τοῦ Κυρίου, ἀκόμα καὶ ὅτι ἀνατέλλει ὁ ἥλιος, καὶ ὅλα τὰ δημιουργήματα, ἔγιναν γιὰ τὴ Βασιλεία ποὺ θὰ κληρονομήσουν οἱ ἐκλεκτοί, ἔγιναν γιὰ νὰ συστήσουν τὴν εἰρηνικὴ Βασιλεία”.[173] Οἱ ἐκλεκτοὶ δὲν εἶναι ἐξαιρέσεις ἀλλὰ ὁ κανόνας, ἀπὸ τὸν ὁποῖο ἀπέχοντας ὅσοι ἀπέχουν γίνονται ἐξαίρεση, ὅσοι κι ἂν εἶναι, γιατὶ στὸν βαθμὸ τῆς ἀποχῆς παύουν νὰ εἶναι ἄνθρωποι. Ὁ μυστικὸς δὲν εἶναι περισσότερο ἀπὸ ἄνθρωπος, εἶναι ὁ ἄνθρωπος. Στὴν Ὀρθοδοξία θυμόμαστε, τουλάχιστον σὲ μεγαλύτερο βαθμὸ ἀπ' ὅσο στὴ Δύση, καὶ θυμόμαστε ὡς λαός, τί σημαίνει αὐτὸ ἀκόμα καὶ γιὰ τὴν πιὸ καθημερινὴ πραγματικότητα.