url : http://www.ellopos.gr/greeks/default.asp
Ἡ ἀρχαία θρησκευτικότητα (ἀποσπάσματα)
ΘΑ ΗΤΑΝ λάθος νὰ νομίσουμε πὼς οἱ ἀρχαῖοι ἀκολουθοῦσαν λίγο πολὺ αὐθαίρετα ἐπινοημένες θρησκευτικὲς δοξασίες. Τουλάχιστον ἀπὸ τὸν καιρὸ τοῦ Ὁμήρου καὶ τὸ ἄμεσο παρελθόν του, μποροῦμε νὰ μιλοῦμε γιὰ θρησκεία ἢ θρησκεῖες ριζωμένες στὴν κοινωνία καὶ ὄχι συμβατικές. Τὸ ζήτημα ποὺ ἐνδιαφέρει κυρίως, δὲν εἶναι ἂν στὴν διαμόρφωση τῆς θρησκευτικῆς εὐσέβειας συμμετεῖχαν πολιτειακὲς ἀρχές, ἀλλὰ κατὰ πόσον οἱ ὅποιες ἀποφάσεις εἶχαν πραγματικὸ ἀντίκρυσμα καὶ προϋπόθεση στὴν ζωὴ τῶν ἀνθρώπων (τελείως πέρα καὶ ἀπὸ τὸ ποιὸς ἐξουσιοδοτεῖ τὶς πολιτειακὲς ἀρχές).
Γνωρίζουμε ὅτι νομοθέτες ὅπως ὁ Σόλων ἢ ὁ Δράκων, “μᾶλλον κωδικοποίησαν τοὺς ἄγραφους νόμους ποὺ ὑπῆρχαν, παρὰ ποὺ δημιούργησαν καινούργιους”,[166] νομοθέτες ὅπως ὁ Λυκοῦργος “θεωροῦσαν ὅτι τοὺς εἶχε φωτίσει ὁ Ἀπόλλων, καὶ ἀποτελοῦσε ἀκόμα ἔθιμο οἱ νομοθέτες νὰ προσφεύγουν στὸ μαντεῖο του στοὺς Δελφοὺς καὶ νὰ ἐξασφαλίζουν ἂν ὄχι τὴν συμβουλή του, τουλάχιστον τὴν ἐπικύρωση ἐκ μέρους του τῶν σχεδίων τους”,[167] ἐνῶ, ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, ὁ ἴδιος ὁ Πυθαγόρας, παρὰ τὰ ὅσα ἰσχυρίζεται τὸ ὄνομά του, δὲν ὑπῆρξε ἁπλὴ ἠχὼ τῶν Δελφῶν.
Συμβαίνει λοιπὸν ἀνταπόκριση ἀνάμεσα σὲ κεντρικὴ πολιτικὴ διεργασία (γιὰ τὴν ὁποία μιλῶντας ὡς πολιτική, καλὰ θὰ κάναμε νὰ λησμονήσουμε τί ἀντιπροσωπεύει σήμερα ὁ ὅρος αὐτὸς γιὰ τὶς δικές μας ‘δημοκρατίες’), καὶ προ‑πολιτικὴ ἢ ἐξω-πολιτικὴ νομοθετικὴ σύμβαση, καὶ αὐτῶν ἐποπτευόμενων ἀπὸ τὴν θεολογία καὶ κοσμολογία, οἱ ὁποῖες προϋποτίθενται ὅλων, ὥστε “καμμιά πραγματικὴ μεταρρύθμιση τῶν θεμελίων τῆς πολιτικῆς σκέψης δὲν μποροῦσε νὰ πραγματοποιηθεῖ χωρὶς ἀντίστοιχη μεταρρύθμιση τῶν ἰδεῶν τῶν ἀνθρώπων γιὰ τὴν ὅλη φύση τῆς πραγματικότητας”.[168]
[166] Νίλσον, Ἱστορία τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς θρησκείας, μτφρ. Αἰκατ. Παπαθωμοπούλου, Ἀθήνα 1984, σ. 201.
[167] Γκάθρυ, Οἱ Ἕλληνες φιλόσοφοι, ὅ.π., σ. 73.
[168] Γκάθρυ, Οἱ Ἕλληνες φιλόσοφοι, ὅ.π., σ. 86.
Προηγούμενη - Ἑπόμενη Ἑνότητα >>