ΤΟ ΒΙΟ-ΜΗΧΑΝΙΚΟ ΠΡΟΤΑΓΜΑ
ΣΤΟΝ ΟΜΗΡΙΚΟ ΑΓΩΝΑ του ὁ Νῖτσε ἐπιχειρεῖ σύνοψη τῶν κινήτρων τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς δημιουργίας, καὶ προτείνει τὴν ἑρμηνεία του στὴ Δύση, ἐξηγῶντας ἀπὸ ποιοὺς ἀκριβῶς δρόμους διαπλέκονται τὰ ἑλληνικὰ κίνητρα, ἂν πρόκειται νὰ ἐνεργοποιηθοῦν στὸν μεγαλύτερο δυνατὸ βαθμό. Ἀξίζει νὰ δοῦμε τὴν ἑρμηνεία αὐτή, γιατὶ ἀνήκει σὲ ὅσα βοηθοῦν νὰ καταλαβαίνουμε τὴ δυτικὴ σκέψη, τόσο πιὸ σοβαρὴ ἀπὸ τὸ ‘αἰώνιο θῆλυ ποὺ μᾶς ὑψώνει’, ὅσο καὶ ἀπὸ τὴν ‘ἐργοταξιακὴ θαλπωρὴ’ καὶ τὸ ‘φιλικὸ ἐνδιαφέρον’, ἂν μή τι ἄλλο φέροντας τὸ ζήτημα τοῦ ἀνταγωνισμοῦ σὲ διάσταση πιὸ πρωταρχικὴ ἀπὸ ὅ,τι μᾶς ἀπασχολεῖ ὡς ‘φιλελεύθερη’ οἰκονομία.
Τῆς ὅλης συζητήσεως προϋποτίθεται καθολικῶς ἀποδεκτὴ θεμελιακὴ διαφορὰ ἀνάμεσα στὸν ἄνθρωπο καὶ τὴ φύση: “ὅταν κάποιος μιλάει γιὰ ἀνθρωπινότητα, ἡ ἰδέα εἶναι θεμελιακή, ὅτι αὐτὸ εἶναι κάτι ποὺ χωρίζει καὶ διακρίνει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὴ φύση”. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ ἀπορρίπτεται: “ὅμως στὴν πραγματικότητα δὲν ὑπάρχει τέτοιος διαχωρισμός”, οὔτε ταυτότητα, ἀλλὰ τὸ ἑξῆς, “οἱ ‘φυσικὲς’ ποιότητες καὶ αὐτὲς ποὺ ὀνομάζονται ἀληθινὰ ‘ἀνθρώπινες’ ἀναπτύσσονται μαζὶ ἀδιαχώριστες”, ἕως ὅτου φθάσουν στὴν ταύτιση, γιατὶ “ὁ ἄνθρωπος, στὶς πιὸ ὑψηλὲς καὶ εὐγενικὲς δυνάμεις του, εἶναι πλήρως φύση καὶ ἐνσαρκώνει τὸν ἀλλόκοτο διπλὸ χαρακτήρα τῆς φύσης”.[55] Ὁ στερούμενος καλοῦ ἄνθρωπος εἶναι τόσο ἀτελής, ὅσο ὁ στερούμενος κακοῦ, τὸ ἕνα εἶναι ἀδύνατο χωρὶς τὸ ἄλλο. Ἀλλὰ εἴτε ἕνωση μὲ τὴ φύση ἀναγνωρίζεται ἢ ἐπιδιώκεται, εἴτε διαχωρισμός, πάντως καὶ αὐτονοήτως κύριο ἐφαλτήριο τῆς ἀνθρώπινης πράξης δὲν τίθεται μιὰ ἰδέα, ἔμπνευση, θεία ἀποκάλυψη, ἁπλὴ αὐθαιρεσία, συνήθεια, κλπ., χωρὶς ἀναφορὰ στὴ φύση. Ὁ ἄνθρωπος συνεχίζει νὰ βλέπει τὴ φύση ἐνόσω ἀπομακρύνεται, φεύγει γιὰ νά φεύγει, καὶ στὴ φύση ἐπιστρέφει ὅταν ἐπιστρέφει, δηλαδὴ τὸ ὅποιο μέτρο, λογικιστικό, φυσιοκρατικό, θεϊστικό, ἀθεϊστικό, κλπ., δὲν μπορεῖ νὰ προκύπτει παρὰ μόνο ἀπὸ τὴν ἀναμέτρηση ἀνθρώπου καὶ φύσεως. Φύση στὸ πλαίσιο αὐτὸ νοεῖται ὅ,τι ὑπάρχει πέρα ἀπὸ τὸ ἐγώ, τὸ ὁποῖο παρατηρεῖ τὴν ὕπαρξη ἐξ ἀποστάσεως, ἢ/καὶ ἐντός του, στὴν ἐσωτερικότητα ποὺ ἐπίσης ἐξ ἀποστάσεως παρατηρεῖ. Ἑπομένως κερδίζουμε σὲ ἀκρίβεια ἐὰν στὸ κείμενο τοῦ Νῖτσε ἀντικαταστήσουμε τὴ λέξη ἄνθρωπος μὲ τὴ λέξη ἐγώ, καὶ τὴ φύση μὲ τὸ ἀντι‑κείμενο, καθολικῶς ὑπαρκτὸ παρατηρήσιμο περιέχον μαζὶ καὶ περιεχόμενο.